top of page

5 tentoonstellingen die je niet wilt missen in Amsterdam. Als je van schilderkunst houdt.

2 dagen geleden
4 minuten om te lezen

Op dit moment zijn er in maar liefst vijf Amsterdamse musea tentoonstellingen te zien die je als liefhebber van de schilderkunst zeker niet wilt missen. Samen vormen ze bovendien een mooie tijdlijn, zodat je verbanden kunt leggen en misschien zelfs nieuwe ontdekkingen kunt doen:


1.        “Whistler. Dandy en dwarsdenker”. Een tentoonstelling met werken van James Abbott McNeill Whistler (1834-1903), tot stand gekomen door de samenwerking met Tate Britain in London. Tot en met 10 januari 2027 te zien in het Van Gogh museum. Extra leuk: je kunt daarna ook de vaste collectie van het museum bezoeken, waardoor je eveneens verbanden kunt leggen met de keuzes van Vincent Van Gogh (1853-1890) en zijn tijdgenoten.


2.        “Chez Matisse. Masterpieces from Centre Pompidou”. Een tentoonstelling met werken van Henri Matisse (1869-1954) en zijn tijdgenoten, geleend vanuit het Centre Pompidou die momenteel wordt verbouwd. Tot en met 14 februari a.s. te zien in H’art museum.


3.        “Willem de Kooning”. Een selectie uit het oeuvre van Willem de Kooning (1904-1997). Tot en met 17 januari 2027 te zien in het Rijksmuseum


4.        “Yayoi Kusama”. Een enorme overzichtstentoonstelling van de Japanse Yayoi Kusama (1929-2026). Tot en met 17 januari 2027 te zien in het Stedelijk museum (let op: hiervoor moet je minstens een week van tevoren reserveren).


5.        “Belongings”. Een tentoonstelling van de fotograaf Maya Inės Touam (1988) die met haar foto’s reageert op de Europese schilderkunst, waaronder ook de schilderijen van Matisse. Tot en met 14 februari 2027 te zien in Huis Marseille.

 


Van Whistler naar Touam. Een Tijdreis.


Terwijl Whistler ook portretten etste en schilderde voor de nodige centen, denk je bij het horen van zijn naam allereerst aan een uitzicht op het water, waarbij iedere vorm van figuratie door een brede, platte kwast in de mist verdwijnt. Met deze aanpak kon Whistler zijn innerlijke beleving bij dit uitzicht tot uiting brengen. In zijn eigen tijd moesten mensen erg wennen aan deze manier van schilderen, maar uiteindelijk zorgde juist deze vondst voor zijn bekendheid.


Matisse - de opkomst van de fotografie en het fauvisme

Wellicht had Whistler hiermee een pad vrij gemaakt voor Matisse en zijn tijdgenoten. Want ook in het H’ART museum begint het met de portretten, maar nu met veel meer lef en in vrijheid geschilderd. Hier zien we geen rauw realisme en grauwe tinten, maar kleur en fantasie. Het gevolg van de nieuwe kunststroming die het Fauvisme werd genoemd en ontstond door de steeds populairder wordende fotografie. Want waarom zou je nog realistische portretten schilderen, als je dit inmiddels met een fotocamera vast kunt leggen? En zo schilderde Matisse, zes jaren na het overlijden van Whistler, bijvoorbeeld ’L’Algerienne’. Een Algerijnse vrouw (zie foto). Wanneer hij dit schilderij in galerie Bernheim-Jeune presenteert, wordt het diezelfde dag nog verkocht.


Willem de Kooning -

het abstract expressionisme en de invloed van andere media, sex, drugs en rock & roll

Matisse heeft op zijn beurt en met zijn tijdgenoten ruimer baan gemaakt voor de abstract expressionisten. Deze expressionisten lieten zich vooral vanuit New York gelden. Willem de Kooning was een van hen, die, net als Piet Mondriaan later, Nederland had verlaten. Terwijl de Kooning in de jaren ’40 van de vorige eeuw eveneens zijn inkomsten haalde uit het maken van portretten, tekende hij deze meer illustratief. Vanuit de illustratieve opdrachten die hij dan krijgt en door de opkomst van de tijdschriften, de cartoons en comics, begint hij steeds meer te experimenteren met collagetechnieken, vorm, kleur en compositie. In de jaren ’60 lijkt hij dit weer los te laten en zien we vooral de invloed van veel seks, drugs en rock & roll. Grote kans dat Yayoi Kusama en Willem de Kooning elkaars werk in die tijd hebben gezien en elkaar zelfs hebben ontmoet in New York. Waar deze Japanse Kunstenares haar jaren ’60 vrijheid vierde met het veelvuldig afbeelden van fallussen, zien we deze ook ineens terugkomen in de tekeningen van de Kooning.


Yayoi Kusama in het Stedelijk Museum

In het Stedelijk museum ontdekken we vervolgens dat Kusama zoveel meer was dan een stippen- en fallussen-koningin. De tekeningen die ze aan het begin van haar carrière maakte, zijn meer dan ontroerend om te zien. Duidelijk geïnspireerd door de natuur en het universum, toont ze niet het objectief waarneembare, maar haar innerlijke beleving, dieper dan Whistler of Matisse dat konden in hun tijd. En daar wordt ons duidelijk hoe haar obsessie voor die stippen is ontstaan (zie tekening).


Maya Inès Touam in Huis Marseille

De cirkel is rond, na het afsluiten van de reeks tentoonstellingen in Huis Marseille, gelegen aan de Keizersgracht 401. Hier vind je onder andere de tentoonstelling ‘Belongings’ van Maya Inès Touam. Waar Matisse vooral werkte in Parijs en een Algerijnse vrouw afbeeldde, is Maya Ines zelf een Frans-Algerijnse en reflecteert zij nu op haar beurt binnen deze tentoonstelling en vanuit haar eigen tijd en culturele perspectief op de vroeg Europese en westerse schilderkunst. Op de Iconografie en religieuze taferelen, maar ook het fauvisme en de schilderijen van Matisse.


En zo worden we ons er uiteindelijk van bewust hoezeer ons kijken wordt beïnvloed door de tijd waarin we leven. Maar ook de omgeving waarin we opgroeien en de geschiedenis en artefacten die we hebben meegekregen.  En dat niets de tijdgeest puurder kan weergeven dan kunst.




  • 1872-1874 - portet in opdracht van mejuffrouw Cicely Alexander - James McNeil Whistler
    1872-1874 - portet in opdracht van mejuffrouw Cicely Alexander - James McNeil Whistler
  • 1872-Nocturne: blauw en zilver - de lichtjes van Cremorne - James McNeil Whistler
    1872-Nocturne: blauw en zilver - de lichtjes van Cremorne - James McNeil Whistler
  • 1883 - Boerderij met turfhopen - Vincent van Gogh
    1883 - Boerderij met turfhopen - Vincent van Gogh
  • 1909 - De Algerijnse vrouw - Henri Matisse
    1909 - De Algerijnse vrouw - Henri Matisse
  • 1941-portret van Elaine, de vrouw van Willem de Kooning
    1941-portret van Elaine, de vrouw van Willem de Kooning
  • 1968 - tekening in houtskool van naakte vrouw - Willem de Kooning
    1968 - tekening in houtskool van naakte vrouw - Willem de Kooning
  • 1939-Grafiet op papier - Yayoi Kusama
    1939-Grafiet op papier - Yayoi Kusama
  • 1980-abstracte vormen - Yayoi Kusama
    1980-abstracte vormen - Yayoi Kusama
  • 1946-HENRI MATISSE - Interieur in geel en blauw
    1946-HENRI MATISSE - Interieur in geel en blauw
  • 2020- Maya Inès Touam - Vernisblik (foto)
    2020- Maya Inès Touam - Vernisblik (foto)

 

 
 
 

Opmerkingen


bottom of page